Gij zult niet onderkruipen

Bron: www.vlbvlissingen.nl

Op het gebied van het stakingsrecht gaat het de vakbonden (vooralsnog) voor de wind. Niet alleen heeft de Hoge Raad met de stakingsarresten Enerco en Amsta de ruimte voor vakbonden om naar een (afwijkend) collectief actiemiddel te grijpen, vergroot, ook op het gebied van stakingsbreking lijkt de rechter de vakbonden gunstig gezind te zijn gezien de recente uitspraak van het Hof Den Bosch inzake het ter beschikking stellen van arbeidskrachten aan een bestaakt bedrijf.

Indien een werkgever tijdens een staking in zijn bedrijf arbeidskrachten zou inhuren om het werk van de stakende werknemers over te nemen (het inzetten van stakingsbrekers), dan zou het stakingswapen weinig effectief zijn. Om te voorkomen dat een collectief arbeidsconflict wordt beïnvloed door het ter beschikking stellen van arbeidskrachten, is in artikel 10 van de Wet Allocatie Arbeidskrachten Door Intermediairs (‘WAADI’) het onderkruipersverbod opgenomen. Dit artikel bepaalt – kort gezegd – dat degene die arbeidskrachten ter beschikking stelt, geen arbeidskrachten ter beschikking mag stellen voor het verrichten van werkzaamheden in een bedrijf waar wordt gestaakt. Bij het ter beschikking stellen van arbeidskrachten gaat het volgens artikel 1 lid 1 sub c WAADI om ‘het tegen vergoeding ter beschikking stellen van arbeidskrachten aan een ander voor het onder diens toezicht en leiding, anders dan krachtens een met deze gesloten arbeidsovereenkomst, verrichten van arbeid’. Dit gebeurt vooral door uitzendbureaus.

De reikwijdte van het huidige onderkruipersverbod lijkt beperkt te zijn. De bestaakte werkgever kan immers het werk dat door de staking blijft liggen door andere interne (flexibele) arbeidskrachten laten verrichten. Denk aan Albert Heijn die een aantal jaar geleden (eigen) vakkenvullers het werk liet uitvoeren van stakende distributiemedewerkers. Ook is het mogelijk dat het werk van de stakers wordt uitbesteed aan een ander bedrijf in de vorm van ‘aanneming van werk’ of ‘opdracht’. Het gaat dan immers niet om ‘het tegen vergoeding ter beschikking stellen van arbeidskrachten aan een ander voor het onder diens toezicht en leiding, anders dan krachtens een met deze gesloten arbeidsovereenkomst, verrichten van arbeid’, maar om het ‘overnemen’ van bepaald werk dat door de staking niet door de eigen werknemers wordt uitgevoerd. In de literatuur is wel voorgesteld om in dergelijke situaties de materiële situatie tot uitgangspunt te nemen en een dergelijke praktijk gelijk te stellen met het onderkruipersverbod opgenomen in artikel 10 WAADI. Gezien de veranderde arbeidsverhoudingen is de reikwijdte van het huidige onderkruipersverbod zoals opgenomen in de WAADI, een wet die toch vooral is gericht op de uitzendbranche, in het huidige tijdsgewricht wellicht te beperkt en is het wenselijk de reikwijdte van dit verbod te vergroten. Het Hof Den Bosch lijkt in de zaak van de Vlissingse Bootliedenwacht gehoor te geven aan deze ‘wens’ en de reikwijdte van het onderkruipersverbod te hebben opgerekt. De casus is als volgt.

De Vlissingse Bootliedenwacht (‘VLB’) is de enige vergunninghouder voor het behulpzaam zijn bij het aan- en afmeren van schepen in de Vlissingse haven. Deze vergunning is verleend door Zeeland Seaports – verantwoordelijk voor een veilige en efficiënte afhandeling van het scheepsvaartverkeer. Tussen VLB en de FNV is een conflict ontstaan met betrekking tot een af te sluiten cao. Omdat de onderhandelingen over een nieuwe cao niet tot resultaat hebben geleid, heeft de FNV collectieve acties aangekondigd. In december 2010 heeft een deel van de werknemers gestaakt. Na de aankondiging van de staking heeft Zeeland Seaports de Nederlandse Bootliedenvereniging (een belangenvereniging) gevraagd of zij de VLB zouden kunnen helpen. Aan dit verzoek is gehoor gegeven en tijdens de staking zijn enkele leden van de Nederlandse Bootliedenvereniging, zelfstandige bootlieden, behulpzaam geweest bij het aan- en afmeren van schepen. FNV heeft Zeeland Seaports en de Nederlandse Bootliedenvereniging aangesproken uit onrechtmatige daad, namelijk handelen in strijd met artikel 10 WAADI, dan wel in strijd met de maatschappelijke zorgvuldigheid omdat zij arbeidskrachten bij de bestaakte werkgever (VLB) hebben ingezet en aldus het onderkruipersverbod zouden hebben geschonden. Zeeland Seaports stelt dat de door haar ingeschakelde bootlieden niet bij VLB hebben gewerkt, maar in opdracht en voor rekening van Zeeland Seaports in de haven werkzaamheden hebben verricht en geen sprake is van overtreding van artikel 10 WAADI.

Het hof oordeelt dat voor de toepasselijkheid van artikel 10 WAADI de rechtsverhouding tussen degene die de arbeidskrachten ter beschikking stelt en de bestaakte werkgever in beginsel niet bepalend is. Het gaat volgens het hof om de vraag of arbeidskrachten ter beschikking zijn gesteld aan het bestaakte bedrijf (door dat bedrijf zijn ‘ingehuurd’), althans dat daarbij is bemiddeld, en het antwoord op die vraag niet reeds kan worden afgeleid uit die rechtsverhouding. Dat Zeeland Seaports geen uitzendbureau of anderszins intermediair is, is niet relevant. Ook als zij dat niet is, moet zij het verbod van artikel 10 WAADI naleven, aldus het hof.

Hebben Zeeland Seaports en/of de Nederlandse Bootliedenvereniging arbeidskrachten aan VLB ter beschikking gesteld? Voor het aannemen van de terbeschikkingstelling is niet voldoende dat de door Zeeland Seaports ingeschakelde bootlieden hetzelfde werk deden dat ingevolge de vergunningverlening aan VLB was gegund en zich aldus mengde in het arbeidsconflict tussen VLB en FNV. Vereist is immers dat die bootlieden het werk deden in het bestaakte bedrijf (VLB). Het hof is van oordeel dat dit het geval is. De bootlieden zijn behulpzaam geweest bij het werk van de niet stakende werknemers van VLB. Het is dan ook niet zo dat de door Zeeland Seaports aangetrokken bootlieden zelfstandig, buiten de onderneming van VLB om, werkzaamheden hebben verricht. Ook al waren de ingehuurde bootlieden, naar mag worden aangenomen, bekwaam, dat doet niet af aan het feit dat zij aldus tezamen met niet-stakende werknemers binnen VLB het werk dat aan VLB was vergund, uitvoerden. Het hof merkt hierbij op dat aan het vereiste van toezicht en leiding niet al te zware eisen kunnen worden gesteld. Het gaat immers, zo ook hier, om kortdurende inhuur, door arbeidskrachten die zelfstandig kunnen werken. Voor voldoening aan dit vereiste is dan ook voldoende dat zij ‘onder de vlag’ van de bestaakte werkgever (VLB) hebben gewerkt. Ook het argument van Zeeland Seaports dat geen betaling heeft plaatsgevonden door VLB overtuigt het hof niet. Het hof overweegt dat vast staat dat de door Zeeland Seaports aangetrokken bootlieden zijn betaald voor het werk. Het zou volgens het hof aan de strekking van artikel 10 WAADI op onaanvaardbare wijze afbreuk worden gedaan als de toepasselijkheid van die bepaling afhankelijk zou zijn van de vraag of is betaald en zo ja, wie de bootlieden of degene die de arbeidskrachten ter beschikking heeft gesteld, heeft betaald.

Het hof komt dan ook tot de conclusie dat het inschakelen van de bootlieden tijdens de staking bij VLB tot schending van het onderkruipersverbod van artikel 10 WAADI leidt. Gezien het doel van het onderkruipersverbod en de veranderde arbeidsverhoudingen een uitkomst die in ieder geval tegemoet komt aan de ‘wens’ van de vakbonden. De vraag is of het aan de rechter is – gezien de formulering van artikel 10 WAADI en de definitie van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten – om de reikwijdte van artikel 10 WAADI zodanig op te rekken dat ook dergelijke praktijken onder de WAADI vallen. Of is de wetgever hier aan zet? Hoe het ook moge zijn, het is in deze zaak de vakbond die de wind in de zeilen heeft.

??????????????????????????????????????????????????????????????????????

 

Over de auteur:

Marloes Diepenbach is promovenda aan de vakgroep arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht Universiteit van Amsterdam

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s