Rechter zegt nee tegen V&D

In januari 2015 kondigde V&D aan de arbeidsvoorwaarden van haar werknemers te gaan versoberen door onder andere per 1 februari 2015 de lonen met maar liefst 5,8% te verlagen. Volgens V&D is versobering van de arbeidsvoorwaarden absoluut noodzakelijk omdat V&D in financieel zwaar weer verkeert. Eerder genomen (personele) maatregelen, waaronder reorganisaties, sluiting van een distributiecentrum en het verhuren van onderdelen van het hoofdkantoor, zouden het tij niet ten goede hebben kunnen keren. De vakbonden lieten V&D weten niet in stemmen met deze aangekondigde wijziging van arbeidsvoorwaarden. Begin februari 2015 kwam V&D enigszins terug op de aangekondigde versobering van de arbeidsvoorwaarden en kondigde aan onder andere het loon per 1 februari 2015 met 3% te verlagen en per 1 februari 2016 met nog eens 2,8%.

De vakbonden hebben zich vervolgens tot de kantonrechter in kort geding gewend. De vakbonden vorderen onverkorte voortzetting van de overeengekomen arbeidsvoorwaarden; CNV alleen voor haar leden en FNV voor de werknemers van V&D in het algemeen. De centrale vraag in kort geding is of V&D de arbeidsvoorwaarden van haar werknemers eenzijdig mag wijzigen. De vakbonden stellen van niet. V&D is van mening hiertoe gerechtigd te zijn en beroept zich op het eenzijdig wijzigingsbeding zoals in sommige arbeidsovereenkomsten opgenomen, goed werknemerschap en de redelijkheid en billijkheid. De vakbonden erkennen dat een kostenverlaging noodzakelijk is maar geven ook aan dat alternatieven, zoals het sluiten van winkels, onvoldoende zouden zijn onderzocht. De vakbonden realiseren zich dat andere maatregelen – zoals het sluiten van winkels – tot banenverlies kunnen leiden, maar wellicht geniet dat de voorkeur boven een algehele loonsverlaging. FNV heeft nog aangegeven onder voorwaarden bereid te zijn akkoord te gaan met een loonsverlaging van 2%.

De kantonrechter oordeelt dat de door V&D opgelegde eenzijdige loonsverlaging niet mag en verbiedt V&D om de arbeidsvoorwaarden van de vakbondsleden eenzijdig aan te passen. Van belang in deze zaak is dat er geen cao meer van toepassing is; deze is per 1 februari 2014 door V&D opgezegd. Indien nog wel een cao van toepassing was geweest, dan was wijziging van arbeidsvoorwaarden überhaupt niet mogelijk geweest; cao-afspraken gaan dan immers voor.

De kantonrechter maakt korte metten met het beroep van V&D op het eenzijdig wijzigingsbeding. De kantonrechter past hier de wet streng toe. Hij oordeelt dat V&D geen rechten aan het eenzijdig wijzigingsbeding kan ontlenen omdat niet geheel duidelijk is op welke bepalingen dit beding precies ziet. Het beroep op goed werknemerschap / redelijkheid en billijkheid wordt eveneens afgewezen. Onder verwijzing naar de arresten Van der Lely/Taxi Hofman en Stoof/Mammoet overweegt de kantonrechter – kort gezegd – dat werknemers in beginsel niet gehouden zijn voorstellen van de werkgever tot wijziging van de arbeidsvoorwaarden te aanvaarden. Dat geldt temeer bij een primaire arbeidvoorwaarde zoals het loon. Het op grond van het goed werknemerschap akkoord moeten gaan met een loonsverlaging in situaties als de onderhavige, staat volgens de kantonrechter op gespannen voet met het wettelijk systeem van arbeidsrechtelijke bescherming.

Het verzoek van FNV ten aanzien van de niet-vakbondsleden wijst de kantonrechter af; FNV heeft onvoldoende aangetoond dat de vordering ook wordt gedragen door (een duidelijke meerderheid van) de niet-vakbondsleden. Een pyrrusoverwinning voor de vakbonden? Naar mijn mening niet. De kantonrechter heeft geoordeeld dat de eenzijdige loonsverlaging niet gerechtvaardigd is. Indien V&D de loonsverlaging wel had toegepast op de niet-vakbondsleden (onderscheid is overigens lastig te maken nu werkgevers over het algemeen niet weten welke werknemers lid zijn van een vakbond), hadden deze werknemers weliswaar zelf een procedure moeten starten, maar met deze uitspraak in de hand is de kans op succes groot. Met als bijkomstig ‘voordeel’ dat deze werknemers naast het te weinig betaalde loon ook wettelijke verhoging (maximaal 50% van het loon) en rente kunnen vorderen. Overigens had FNV met het instellen van een collectieve actie ex artikel 3:305a BW ook de niet-vakbondsleden kunnen vertegenwoordigen.

V&D heeft aangekondigd hoger beroep in stellen tegen deze uitspraak. Gezien de casus en de uitspraak van de kantonrechter in kort geding lijkt mij de kans op succes niet groot.

 ??????????????????????????????????????????????????????????????????????

Over de auteur:

Marloes Diepenbach is werkzaam als promovenda aan de Universiteit van Amsterdam 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s