Speelgoed: voor kinderen, door kinderen?

Door: Beryl ter Haar (UvA)

Afgelopen oktober stond Malala Yousafzai, die de Nobelprijs kreeg voor de vrede in de schijnwerpers. Veel minder aandacht was er voor die andere persoon die ook de Nobelprijs voor de vrede heeft gekregen: Kailash Satyarthi. Voor velen in Nederland een nietszeggende naam; voor zo’n 80.000 kinderen in India een ware levensredder. Kailash Satyarthi is oprichter en leider van twee non-gouvernementele organisaties – de Global March Against Child Labour en de Global Campaign for Education. Beide organisaties maken zich hard voor kinderen, enerzijds om hen te behoeden voor gedwongen arbeid en anderzijds om ze een ‘normale’ kindertijd te geven van spelen, school en ontwikkeling.

Kinderarbeid. Het komt helaas nog steeds heel veel voor, vrijwel overal op de wereld. Vaak gaat het gepaard met de meest extreme vormen van gedwongen arbeid. Kinderen worden bijvoorbeeld door hun ouders verkocht om hun schulden te voldoen, waarna ze achter gesloten deuren verdwijnen en onder erbarmelijke omstandigheden in de huishouding moeten werken. Ze worden ook wel onder valse voorwendselen uit hun vertrouwde omgeving gelokt. Soms verdwijnen ze dan naar het buitenland, waarbij het niet uitgesloten is dat ze in de prostitutie belanden – het filmpje dat Reclamebureau Duval Guillaume maakte voor Stop the Traffikis daar een sprekend voorbeeld van. Vaker komen ze terecht in een andere regio in hun eigen land waar ze tewerk worden gesteld in fabrieken.

De omstandigheden in deze fabrieken zijn niet om over naar huis te schrijven. Dat doen deze kinderen, die meestal meisjes zijn omdat zijmakkelijker te beïnvloeden zijn, dan ook niet. Ze schamen zich voor waar ze in terecht zijn gekomen. Ontheemd van de vertrouwde omgeving en omringd door andere meisjes in dezelfde situatie zijn zij gewillig werkvee en ten prooi aan uitbuiting. Dat dit zich voordoet in landen als India, China, Vietnam en Bangladesh is een algemeen bekend feit. Het is eveneens een algemeen bekend feit dat er kinderarbeid en slavernij voorkomt op de cacaoplantages. Zelfs Tony Chocolonely kan niet garanderen dat hun chocolade 100% slaafvrij is.

123fr_14821480_sIn 2011 nog stond de speelgoedindustrie in de schijnwerpers. Er zou sprake zijn van kinderarbeid bij het speelgoed dat bij de Happy Meals zit van McDonald’s, maar ook speelgoed van Disney zou (deels) gemaakt zijn door kinderen. In een filmpje met de titel ‘Santa’s workshop’ is te zien hoe jonge mensen, waarvan het twijfelachtig is of ze wel allemaal boven de 18 zijn, lange werkdagen maken onder zware en gevaarlijke omstandigheden. In een fabriek waar plastic speelgoed wordt gemaakt is het moeilijk ademhalen in de door hitte bezwangerde lucht en het werken met het hete plastic veroorzaakt vele brandwondjes op handen en armen. De aanwezige vakbond is niet onafhankelijk en de mensen die namens de speelgoedwinkels komen kijken krijgen valse gegevens voorgelegd.

Op 18 november 2014 heeft China Labor Watch een nieuw rapport gepresenteerd over de arbeidsomstandigheden in vier grote fabrieken waar onder andere speelgoed wordt gemaakt voor Mattel, Fisher-Price en Disney. De conclusie van het rapport is dat er niet veel veranderd is. Hoewel er geen kinderarbeid is geconstateerd, althans het wordt niet genoemd, zijn de omstandigheden nog net zo bar als in 2007 toen het eerste rapport uitkwam. Helaas heeft ook de instelling van de International Council of Toy Industries (ICTI), hier geen verandering in kunnen brengen. De ICTI wordt door bedrijven als Mattel ingehuurd om de fabrieken te controleren op de naleving van arbeidsrechten die door ICTI zijn vastgelegd in een gedragscode. Hoewel de ICTI op zichzelf een positief initiatief is, blijkt uit het rapport van China Labor Watch dat er nog wel het nodige schort aan de handhaving van de gedragscode, met als gevolg dat er voor de werknemers nog maar weinig is veranderd.

Niet al deze bedrijven verdienen de roe. Het laat hen niet koud, maar helaas hebben zij geen pasklare oplossing en is er tijd nodig om veranderingen tot stand te brengen. In deze tijden, van het Sinterklaas- en Kerstfeest, waarin we weer massaal hebbedingetjes voor koopjes consumeren, kan ik het toch niet nalaten om hier even bij stil te staan. Hopelijk zijn de hebbedingetjes die ik voor mijn nichtjes Sarah en Nina heb gekocht niet door kinderen gemaakt en vervaardigd onder fatsoenlijke arbeidsomstandigheden.

Over de auteur:beryl4

Beryl ter Haar is als universitair docent verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en houdt zich voornamelijk bezig met Europees en internationaal arbeidsrecht.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s